Recentelijk is er wat discussie geweest in de tweede kamer over de positie van ambtenaren die weigeren bepaalde taken uit te voeren, en hierbij kwam de voltrekking van een huwelijk tussen een homo-echtpaar aan de orde. Ik had er niet een specieke mening over, en heb de discussie samengevat en er een conclusie uit getrokken. Mijn uiteindelijk positie in deze is dat ik vind dat werknemer sommige taken moet kunnen weigeren op basis van hun geloof. Druk me nu niet direct in de hoek van de SGP, en probeer de onderstaande discussie te volgen.
Het weigeren taken uit te voeren is een probleem op elke werkvloer. Als werknemer wordt je geacht te doen wat de baas zegt. De discussie is anders bij de zogenaamde weigerambtenaar, of meer speciek, de motie van Groenlinks waarover in de tweede kamer gestemd is. Het taalkundigeprobleem zit hem al in de zin "een verbod van de weigerambtenaar". Dwz er zit een dubbele ontkenning in de strekking van de motie, namelijk verbied ambtenaren te weigeren. Zeg dan liever, ambtenaren moeten altijd hun taken uitvoeren. Moet je iemand die weigert taken uit te voeren wegsturen van de werkvloer? Deze discussie heeft een langere achtergrond, en ik wou hem hieronder toelichten.
In het leger moet Jan soldaat inderdaad orders uitvoeren. Een dienstweigeraar riskeerde vroeger gevangenisstraf, later is dit omgezet in vervangende dienstplicht, en in sommige landen zelfs een sociale dienstplicht. Zie ook
http://nl.wikipedia.org/wiki/Dienstweigering
Toen ik dit intikte op twitter kreeg ik direct commentaar, Carel Bruring schreef dat je dienstweigeraars en weigerambtenaren niet met elkaar kun vergelijken. Dienstplichtigen moesten, ambtenaar is vrije keus. Dit klopt, maar, waar het me om gaat is wat de consequenties zijn van het weigeren in een dienstverband, zowel in militair als civiel opzicht.
Deze zaken zijn niet ongerelateerd. In mijn jeugd had je dienstplicht en die werd soms met trots, soms met grote tegenzin, en soms niet uitgevoerd. In het laatste geval had je te maken met een dienstweigeraar. In mijn jeugd werd me al vroeg duidelijk gemaakt dat dienst weigeren not done was. Misschien heeft het met het korte tijdverschil met de tweede wereldoorlog te maken. In een oorlog, en zeker in de tweede wereldoorlog, was weigeren niet aan te bevelen. Je ging het gevang in, of je werd direct geexecuteerd. In de 70 en 80'er jaren was de sfeer in Nederland nog steeds zo dat je kon beter zeggen dat je niet weigerde en dat je nog een lange opleiding voor de boeg had of broodwinner was. Uiteindelijk ben ik niet in dienst geweest, maar, ik weet ook niet wat er gebeurd was als ze me wel hadden opgeroepen.
Tot het begin van de jaren 80 werd er door werknemers veelal gevraagd, wat ben je in dienst geweest, heb je leiding gegeven? Jongens werden namelijk in dienst omgevormd tot mannen, en werkgevers waren daar wel content mee. En als je een ding leerde in dienst dan was het wel, werk weiger je niet.
Zelf nu nog is werkweigering voor werkgevers een reden om werknemers te ontslaan. Lees ook
http://ontslagrecht.geschilonline.nl/Werkweigering_werknemer/ Bij ambtenaren is de situatie, het beleid van de overheid of lokale overheden moet uitgevoerd worden. De ambtenaar heeft geen andere keuze. Maar het beleid veranderde in 2001 toen het homohuwelijk mogelijk werd, sommige ambtenaren kwamen hierdoor
in conflict:
http://nl.wikipedia.org/wiki/Homohuwelijk_in_Nederland
Het betreft hier bijvoorbeeld ambtenaren van de burgelijke stand die vanwege hun geloof bezwaren hebben een homo-stel te trouwen, en zo ontstond de weigerende ambtenaar van de burgelijke stand, de zogenaamde weigerambtenaar. Vervolgens kwam het politieke getouwtrek, de tweede kamer stemde uiteindelijk voor het verbod op de weigerambtenaar, zie ook
http://www.nrc.nl/nieuws/2011/11/15/kamer-stemt-voor-verbod-op-weigerambtenaar-ondanks-tegenstem-vvd/ Doordat de kamer nu voor de motie heeft gestemd is de situatie dat ambtenaren nu niet meer mogen weigeren bijvoorbeeld in verband met gewetensezwaren. Een ambtenaar van de burgelijke stand moet volgens de motie een homohuwelijk uitvoeren. Ik ben overigens tegen het begrip dwangarbeid, daar heeft de geschiedenis genoeg voorbeelden van laten zien, het werkt niet, je hoort op een andere manier met elkaar om te gaan, samenwerking en discussie over de uitvoering vd taken moet kunnen.
De rel rond tweede kamerlid van de VVD Jeanine Hennis-Plasschaert ontstond omdat zij voor het verbod was, maar haar partij, de VVD, stemde tegen inclusief alle christelijke partijen. En vervolgens ontplofde de berichtgeving op de sociale media rond de weigerambtenaar, het homohuwelijk, en werd de VVD beticht van sympathieen met de SGP. De VVD heeft namelijk door tegen de motie op het verbod vd de weigerambtenaar te stemmen (een drie voudige ontkenning!!) aangegeven niet anders te stemmen dan dat de SGP het CDA en de CU waarschijnlijk doen bij dit soort moties. De PVV stemde echter voor, je mag raden waarom.
De discussie over de weigerambtenaar ging uiteindelijk eigenlijk weer eens helemaal nergens over. Als je weigert als werknemer dan los je dat namelijk met je chef of je collega's op. B.v. er is een bedrijfsuitje en je moet als werknemer mee, en vervolgens besluit men te gaan abseilen in de Ardennen. De instructeur in Belgie legt uit dat het echt veilig is, maar je hebt hoogtevrees en je durft gewoon niet mee te doen. Dit schreef ik op 9-juni en op 11 juni pakte ik mijn blog weer op.
Ik ontving van enkelen kritiek op het voorbeeld van het bedrijfsuitje waar niet of wel aan deelnemen geen indicatie van werkweigering mag zijn. Dit is waar, maar, incompatibilite du humeur met de rest van je groep, en vooral je leidinggevende, kan wel degelijk de aanleiding zijn een werknemer te ontslaan. Werknemers die zeggen dat ze niet mee willen met een bedrijfsuitje worden daarom misschien extra gevolgd, en er kan evt een geladen sfeer ontstaan. In dit opzicht zijn sommige werkgevers gewoon een ramp en heerst er een onacceptabele sociale druk op de werkvloer zodat dat de werknemers niets durven te zeggen tegen de chef. Werkafspraken horen gemaakt te worden volgens het SMART principe, dwz, de taken die je op het werk afspreekt met je baas zijn Significant, meetbaar, worden wederzijds geAccepteerd, zijn Realistisch en zijn Toetsbaar. Herinner uw chef en verantwoordelijken bij HRM daaraan en waak voor het SMART principe. (Ik ben geen HRM deskundige, maar dit heb ik uit de vele cursussen geleerd.)
Werknemers die al langer bij een bedrijf werken kunnen makkelijk in conflict komen in geval er een nieuwe chef komt die graag nieuwe afspraken wil maken. Let op, soms worden dit soort chefs aangesteld met de opdracht om een afdeling te reorganiseren. Hun promotie betekent in dit geval dat de afdeling in omvang gehalveerd moet worden. Als zoiets speelt kan een werknemer het beste direct naar de vakbond of de ondernemingsraad stappen. Het voordeel is dat je als werknemer anoniem blijft, en dat een commissie gaat praten met het management zodat de werknemer niet direct als onruststoker of klokkeluider gezien wordt. Nederland is een van de weinige landen met een wet op de ondernemingsraden, zie hier een discussie over de
WOR.
Maar, ook zonder reorganisaties kan ik me goed voorstellen dat veranderingen van werkafspraken makkelijk ertoe kunnen leiden dat werknemers zich niet happy voelen op hun werkplek. In het geval van het systeembeheer voorbeeld (zie discussies) kan het zo zijn dat de afspraken zeer goed afgebakend zijn, maar dat in feite niet zijn. Stel dat de afspraak is dat de werknemer applicatiebeheer of sociaal media beheer moet doen voor klanten van een bedrijf. Met de bestaande klanten gaat dit goed, maar, nu komt er een klant bij die in de ogen van de werknemer een onfris beleid voert qua b.v. duurzaamheid of mensenrechten. Heeft die werknemer dan ook nog recht om te zeggen dat hij dat werk liever niet doet. In feite is er dan ook sprake van gewetensbezwaren, en mag je hopen dat er een oplossing gevonden wordt in het bedrijf.
Teruggaande naar de weigerambtenaar. Moet de politiek nu gewetensbezwaren bij een weigerambtenaar aan de kant zetten? Ik denk het dus niet. Onzin moties moet je direct verwerpen. Ik denk dat gemeenten prima zelf in staat zijn oplossingen te vinden voor werknemers die vanwege hun geloof taken weigeren of tegen heug en meug uitvoeren vanwege hun geloof. Ik ben bang dat het touw breekt, en ik ga niet abseilen is een mening die ik vind dat je moet respecteren. Mijn geloof zegt iets over homo's, en de ambtenaar zegt sorry, ik doe het liever niet (niet mijn mening overigens), betekent niet dat je zo'n ambtenaar de wacht aan moet zeggen. De gemeente kan in dit geval prima even op zoek gaan naar een ambtenaar die wel in staat is het echtpaar te trouwen. Waarom kan dat dan niet? En dit alles heeft helemaal niets te maken met of je voor of tegen het homohuwelijk bent, want, dit was al bij wet geregeld. De VVD heeft mijn inziens terecht tegen een volstrekt onzinnige weigerambtenaar homohuwelijk framing discussie gestemd.
Op twitter werd ik direct bestookt door tweeps die met het voorbeeld van de homo's die zogenaamd geweigerd worden door de bakker of de slager. Dit soort voorbeelden heeft helemaal niets met de bovenstaande discussie te maken, want, er is geen sprake van een arbeidsrelatie. Het homohuwelijk is bij wet geregeld, dit staat niet ter discussie. De bakker en slager mogen dacht ik hun eigen huisreglement voeren, en mocht iemand het daar niet mee eens zijn dan mag hij naar de kantonrechter stappen.
Ik wou het maar even gezegd hebben.
Laatste update: 12-jun-2012
